Η τροφοδοσία καταστημάτων στην Αθήνα απέκτησε νέο ωράριο με απόφαση που δημοσιεύτηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2022. Στον Δήμο Αθηναίων το βασικό χρονικό παράθυρο για τα φορτηγά τροφοδοσίας ήταν από τις 21:00 έως τις 09:00 της επομένης. Για τις υπόλοιπες ώρες προβλέπονταν όρια μικτού βάρους και ειδικές εξαιρέσεις. Η ρύθμιση αφορούσε τις εμπορευματικές παραδόσεις και συγκεκριμένες κινήσεις φορτηγών. Η καθημερινή μετακίνηση με επιβατικό Ι.Χ. στο κέντρο της Αθήνας υπαγόταν σε χωριστούς κανόνες.

Όταν δημοσιεύτηκε αρχικά το άρθρο στις 2 Ιουνίου 2023, το ΦΕΚ είχε εκδοθεί ήδη πέντε μήνες νωρίτερα. Η ιστορική αναδρομή που ακολουθεί εξηγεί τι προέβλεπε το κείμενο του 2022, ποια αλλαγή ακολούθησε για το Εμπορικό Τρίγωνο και πώς διαβάζονταν τα διαφορετικά όρια σε ένα δρομολόγιο του 2023.

Από το αίτημα του Δήμου στο ΦΕΚ

Στις 28 Νοεμβρίου 2022, το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας ενέκρινε την υποβολή αιτήματος για νυχτερινό ωράριο φορτοεκφόρτωσης προς την Περιφέρεια Αττικής και τους άλλους αρμόδιους φορείς. Ο Δήμος πρότεινε οι παραδόσεις στα διοικητικά του όρια να γίνονται από τις 21:00 έως τις 09:00, ώστε να μεταφερθεί μέρος της φορτοεκφόρτωσης έξω από τις ώρες αιχμής. Με την απόφαση εκείνη ο Δήμος υπέβαλε την πρότασή του. Το δεσμευτικό ωράριο καθορίστηκε στο επόμενο στάδιο.

Διαφημίσεις

Το Περιφερειακό Συμβούλιο συζήτησε το θέμα στην 23η συνεδρίαση, στις 14 Δεκεμβρίου 2022. Έλαβε την απόφαση 177/2022, που όριζε έναρξη ισχύος από τη δημοσίευσή της. Η ημερομηνία αυτή προκύπτει από το ΦΕΚ Β΄ 7084 της 31ης Δεκεμβρίου 2022, όπου δημοσιεύτηκε η απόφαση. Η ψηφοφορία και η έναρξη ισχύος απείχαν 17 ημέρες.

Η Περιφέρεια είχε ήδη ρυθμίσει τις παραδόσεις με την απόφαση 78/2021 για την τροφοδοσία και την κυκλοφορία φορτηγών. Εκείνη περιλάμβανε για το κέντρο, εντός του εσωτερικού δακτυλίου, πρωινό περιορισμό τροφοδοσίας από 07:00 έως 10:30 για φορτηγά άνω του 1,5 τόνου ωφέλιμου φορτίου. Είχε επίσης χωριστή ρύθμιση κυκλοφορίας φορτηγών στη λεγόμενη Μπλε Ζώνη. Τον Δεκέμβριο του 2022, η Περιφέρεια όρισε το νυχτερινό παράθυρο και το ημερήσιο όριο μικτού βάρους με σημείο αναφοράς τον Δήμο Αθηναίων. Η σύγκριση των αποφάσεων εξηγεί γιατί οι παλιότερες αναφορές στις πρωινές ώρες και στη Μπλε Ζώνη αφορούν διαφορετικό κείμενο και γεωγραφικά όρια.

Στις αποφάσεις της συνεδρίασης της 8ης Ιουνίου 2023 εμφανίζεται η πιθανή τροποποίηση της 177/2022 ως θέμα 30 της ημερήσιας διάταξης. Το θέμα καταγράφεται ως αποσυρθέν. Η εμφάνισή του στην ημερήσια διάταξη δείχνει ότι είχε προγραμματιστεί συζήτηση. Η απόσυρσή του σημαίνει ότι από εκείνη τη συνεδρίαση δεν προέκυψε νέα απόφαση για το ωράριο.

Ποια όρια έβαλε η απόφαση στον Δήμο Αθηναίων

Το βραδινό παράθυρο ίσχυε από τις 21:00 μέχρι τις 09:00 της επόμενης ημέρας και η απόφαση το όριζε για κάθε τύπο φορτηγού τροφοδοσίας. Έτσι, μια παράδοση προγραμματισμένη στις 06:00 ήταν μέσα στο γενικό παράθυρο, όπως και μία στις 22:30. Στις 11:00 το δρομολόγιο έπρεπε να εξεταστεί με βάση το ημερήσιο όριο βάρους, τις ειδικές εξαιρέσεις και τυχόν πρόσθετο περιορισμό στην οδό του προορισμού.

Το άρθρο Ι.2α έβαζε όριο δύο τόνων μικτού βάρους στα οχήματα ανεφοδιασμού τις υπόλοιπες ώρες. Το μέγεθος της επιχείρησης που παραλάμβανε τα εμπορεύματα δεν ήταν κριτήριο σε αυτή τη διάταξη. Μια μικρή επιχείρηση που περίμενε συμβατικό φορτηγό 3,5 τόνων στις 11:00 είχε το ίδιο πρόβλημα με ένα μεγαλύτερο κατάστημα που περίμενε το ίδιο όχημα, εφόσον και οι δύο παραδόσεις υπάγονταν στον γενικό κανόνα της πόλης.

Στο χωριστό μέρος ΙΙ, η περίπτωση vi έδινε εξαίρεση για αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα μικτού βάρους έως 2,5 τόνους. Η διατύπωση προσδιορίζει την κίνηση του οχήματος αλλά και το βάρος του. Για παράδειγμα, ένα αμιγώς ηλεκτρικό όχημα 2,4 τόνων μπορούσε να καλύψει το συγκεκριμένο κριτήριο εξαίρεσης για μια απογευματινή παράδοση. Ένα συμβατικό βαν ίδιου μικτού βάρους υπερέβαινε το γενικό όριο των δύο τόνων. Ένα υβριδικό όχημα των 2,4 τόνων επίσης δεν καλυπτόταν από τη διατύπωση για αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα.

Τα δύο όρια περιλάμβαναν την οριακή τιμή. Ένα συμβατικό όχημα μικτού βάρους ακριβώς 2.000 κιλών πληρούσε το όριο του άρθρου Ι.2α. Ένα αμιγώς ηλεκτρικό όχημα ακριβώς 2.500 κιλών πληρούσε το αντίστοιχο όριο της περίπτωσης ΙΙ.vi. Σε κάθε παράδειγμα το συμπέρασμα αφορά το συγκεκριμένο κριτήριο του ΦΕΚ. Η δυνατότητα πρόσβασης σε πεζόδρομο ή χρήσης μιας θέσης φορτοεκφόρτωσης εξεταζόταν με βάση τους κανόνες του σημείου.

Τροφοδοσία στον Δήμο Αθηναίων σύμφωνα με την απόφαση 177/2022: γενικό ωράριο 21:00–09:00, τις υπόλοιπες ώρες έως 2τόνοι μικτού βάρους, με ειδική εξαίρεση για αμιγώς ηλεκτρικά έως 2,5τόνους και τους λοιπούς ειδικούς κανόνες.

Μικτό βάρος και ωφέλιμο φορτίο σε ένα δρομολόγιο

Το μικτό βάρος αναφέρεται στο όχημα μαζί με όσα μεταφέρει. Το ωφέλιμο φορτίο είναι η μεταφορική ικανότητα για φορτίο. Τα δύο μεγέθη εξυπηρετούν διαφορετικό έλεγχο στην ίδια απόφαση. Στον γενικό κανόνα του Δήμου Αθηναίων η διάταξη αναφέρεται σε μικτό βάρος. Σε συγκεκριμένους άξονες γύρω από τον εσωτερικό δακτύλιο και σε κατονομαζόμενους δρόμους του Πειραιά το κριτήριο είναι ωφέλιμο φορτίο άνω του 1,5 τόνου.

Ας υποθέσουμε ότι ένα συμβατικό φορτηγό έχει μικτό βάρος 3.500 κιλών και ωφέλιμο φορτίο 1.200 κιλών. Στο παράδειγμα της Αθήνας το όχημα υπερβαίνει το όριο των 2.000 κιλών για την ημερήσια τροφοδοσία. Στον ειδικό έλεγχο του Πειραιά τα 1.200 κιλά βρίσκονται κάτω από το όριο των 1.500 κιλών ωφέλιμου φορτίου. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για το ίδιο φορτηγό. Αυτό που αλλάζει είναι η διάταξη που εφαρμόζεται στη διαδρομή και στην παράδοση.

Στην πράξη, η περιγραφή του βαν ως «μικρού», η χωρητικότητα του χώρου φόρτωσης ή το βάρος της συγκεκριμένης παραγγελίας δεν αρκούν για τη σύγκριση. Σε ένα δελτίο αποστολής μπορεί να αναγράφονται 300 κιλά εμπορευμάτων. Ο αριθμός αυτός περιγράφει την αποστολή. Το στοιχείο που χρειάζεται ο υπεύθυνος του δρομολογίου για τον έλεγχο του ορίου πρέπει να αντιστοιχεί στο μέγεθος που κατονομάζει η διάταξη και να ταυτοποιεί το συγκεκριμένο όχημα. Αν στην ίδια διαδρομή γίνονταν παραδόσεις σε δύο καταστήματα σε διαφορετικούς δήμους, τα στοιχεία του φορτηγού έμεναν κοινά, ενώ η διεύθυνση και η ώρα κάθε παράδοσης εξετάζονταν χωριστά.

Βαρβάκειος, Εμπορικό Τρίγωνο και Δακτύλιος

Για τη Βαρβάκειο, το άρθρο Ι.2β εξαιρούσε την τροφοδοσία των καταστημάτων νωπών αλιευμάτων από τους περιορισμούς της αμέσως προηγούμενης διάταξης. Η εξαίρεση προσδιοριζόταν από το είδος των καταστημάτων. Μια παράδοση σε άλλο κατάστημα γύρω από την αγορά χρειαζόταν να εξεταστεί με βάση το δικό της αντικείμενο και τη διεύθυνση του παραλήπτη.

Το Εμπορικό Τρίγωνο ήταν χωριστή περίπτωση. Η περιγραφή της περιοχής στην 177/2022 ακολουθούσε την Αθηνάς, την Ομόνοια, τη Σταδίου, το Σύνταγμα και τη Μητροπόλεως. Η ρύθμιση παρέπεμπε στην ειδική κοινή υπουργική απόφαση του 1997 και αναγνώριζε εξαίρεση από τους περιορισμούς της Περιφέρειας για οχήματα που αποδείκνυαν με συνοδευτικά έγγραφα ότι τροφοδοτούσαν καταστήματα της περιοχής. Τα έγγραφα τεκμηρίωναν τον σκοπό της διαδρομής. Η πρόσβαση στην οδό και η φορτοεκφόρτωση ακολουθούσαν και τους ειδικούς κανόνες της περιοχής.

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 δημοσιεύτηκε η κοινή υπουργική απόφαση 31234/2023 στο ΦΕΚ Β΄ 452. Κατήργησε την παλιά παράγραφο 2.1 για την τροφοδοσία και ανέθεσε τον καθορισμό της κυκλοφορίας των οχημάτων τροφοδοσίας στις συγκεκριμένες οδούς στο Περιφερειακό Συμβούλιο. Επομένως, όποιος διαβάζει τη ρύθμιση του 1997 για να καταλάβει τι συνέβαινε τον Ιούνιο του 2023 χρειάζεται να λάβει υπόψη και αυτή την τροποποίηση. Η απόφαση του 1997 διατηρήθηκε κατά τα λοιπά.

Άλλο καθεστώς στην ίδια πόλη ήταν ο Μικρός Δακτύλιος της περιόδου 2022–2023. Είχε δικά του όρια, ωράριο και κανόνες εκ περιτροπής κυκλοφορίας βάσει πινακίδας. Η κοινή ανακοίνωση των υπουργείων για τον Δακτύλιο της περιόδου 2022–2023 όριζε ως τελευταία ημέρα την 21η Ιουλίου 2023. Ένας οδηγός Ι.Χ. που ήθελε τότε να περάσει από το κέντρο θα εξέταζε τους κανόνες του Δακτυλίου για την ημερομηνία του. Για τη διανομή προϊόντων σε κατάστημα χρειαζόταν χωριστός έλεγχος του περιφερειακού ωραρίου.

Οι διαφορές με τον Πειραιά και τους άλλους δήμους

Η 177/2022 είχε ενότητες ανά δρόμο και δήμο. Στην Ιερά Οδό, για παράδειγμα, αναφερόταν στο τμήμα από την Κηφισού έως τη Θηβών. Στη Λεωφόρο Μεσογείων αναφερόταν στο τμήμα εκτός Δήμου Αθηναίων. Στους κατονομαζόμενους περιμετρικούς άξονες η τροφοδοσία με φορτηγό ωφέλιμου φορτίου άνω του 1,5 τόνου εξαιρούνταν από το εικοσιτετράωρο παράθυρο τις ώρες 07:00–10:30. Το ακριβές τμήμα της οδού ήταν καθοριστικό όταν το ίδιο όνομα εμφανιζόταν σε περισσότερες περιοχές.

Στους δρόμους που κατονομάζονταν στον Πειραιά, όπως η Ακτή Μιαούλη και η Ηρώων Πολυτεχνείου, η απόφαση όριζε δύο διαφορετικούς ελέγχους για φορτηγά ωφέλιμου φορτίου άνω του 1,5 τόνου. Η τροφοδοσία περιοριζόταν από τις 07:00 έως τις 10:30. Η κυκλοφορία στις ίδιες οδούς περιοριζόταν από τις 07:00 έως τις 11:00 και από τις 14:30 έως τις 16:00. Έτσι, στις 10:45 είχε λήξει το πρωινό κώλυμα της παράδοσης, αλλά ο περιορισμός κυκλοφορίας ίσχυε ακόμη για το συγκεκριμένο φορτηγό. Το ίδιο ίσχυε για την κίνηση στις 15:00, παρότι το ωράριο τροφοδοσίας από μόνο του δεν απέκλειε εκείνη την ώρα.

Για την τροφοδοσία σούπερ μάρκετ, η Ηλιούπολη και η Δάφνη–Υμηττός είχαν παράθυρο 19:00–07:00, ενώ το Γαλάτσι είχε παράθυρο 20:00–07:00. Εκτός αυτών των διαστημάτων προβλεπόταν ανεφοδιασμός με οχήματα έως δύο τόνους μικτού βάρους. Στην Ηλιούπολη υπήρχε ειδική εξαίρεση από το ωράριο φορτοεκφόρτωσης για καταστήματα με ιδιόκτητο χώρο, εφόσον δεν επιβάρυναν τον κοινόχρηστο χώρο. Το κείμενο δίνει αυτή την εξαίρεση στην ενότητα για την Ηλιούπολη.

Ο κατάλογος της 177/2022 συμπληρώθηκε αργότερα. Με την απόφαση 82/2025 για τον Δήμο Βύρωνα προστέθηκε ωράριο φορτοεκφόρτωσης με πρωινό περιορισμό 07:00–10:30. Η απόφαση 130/2025 για τον Δήμο Ηρακλείου Αττικής πρόσθεσε ωράριο 19:00–07:00, όριο δύο τόνων μικτού βάρους για ανεφοδιασμό τις λοιπές ώρες και εξαίρεση για ιδιόκτητους χώρους φορτοεκφόρτωσης με τους προβλεπόμενους όρους. Οι δύο πράξεις αφορούν τους δήμους που κατονομάζουν και δείχνουν πώς επεκτάθηκε γεωγραφικά ο κανονισμός μετά το 2023.

Πότε είχε σημασία το είδος της αποστολής

Η απόφαση περιέλαβε ειδικές περιπτώσεις με βάση την υπηρεσία ή το φορτίο. Ανέφερε, μεταξύ άλλων, υπηρεσιακά ή μισθωμένα φορτηγά δημόσιων φορέων και οργανισμών κοινής ωφέλειας υπό τους όρους της διάταξης, μεταφορές φαρμάκων και νοσοκομειακών ειδών, καθώς και διανομή ημερήσιου και περιοδικού Τύπου. Για φορτηγά οικοδομικών υλικών, έτοιμου σκυροδέματος και ανυψωτικών εργασιών, το κείμενο επέτρεπε κίνηση και σε άλλες ώρες. Αναφερόταν επίσης σε απρόβλεπτες και επείγουσες ανάγκες.

Ένα όχημα που έφερνε φάρμακα σε νοσοκομείο μπορούσε να εξεταστεί με βάση τη συγκεκριμένη εξαίρεση. Αν το ίδιο όχημα έκανε στη συνέχεια μια συνηθισμένη εμπορική παράδοση, για εκείνο το σκέλος το είδος του φορτίου και ο παραλήπτης θα ήταν διαφορετικά. Η αντιστοίχιση των εγγράφων μεταφοράς με τον σκοπό κάθε στάσης βοηθούσε να φανεί ποια διάταξη αφορούσε το εκάστοτε σκέλος.

Για τις οικοδομικές μεταφορές, η διατύπωση της απόφασης επέτρεπε την κυκλοφορία και σε άλλες ώρες. Μια συγκεκριμένη εργασία, όπως η εκφόρτωση με ανυψωτικό μέσο, μπορούσε να χρειάζεται χώρο στον δρόμο. Το αν επιτρεπόταν η κίνηση του φορτηγού εκείνη την ώρα και το αν μπορούσε να δεσμευτεί χώρος για την εργασία ήταν δύο χωριστά ζητήματα. Η ίδια διάκριση βοηθά στην ανάγνωση και των κανόνων για μια απλή παράδοση σε πεζόδρομο.

Για να ανασυνθέσει κανείς ένα δρομολόγιο εκείνης της περιόδου, χρήσιμο είναι να ξεκινήσει από τη διεύθυνση και την ημερομηνία. Στη συνέχεια εξετάζει την ώρα διέλευσης και την ώρα παράδοσης, τη διατύπωση του ορίου βάρους και τα παραστατικά της συγκεκριμένης διανομής. Στο Εμπορικό Τρίγωνο ελέγχει επιπλέον το ειδικό καθεστώς της οδού. Έτσι εξηγείται γιατί το ίδιο όχημα μπορούσε να υπάγεται σε διαφορετικούς περιορισμούς σε δύο διαδοχικές στάσεις.

Συχνές ερωτήσεις για το ωράριο τροφοδοσίας

Η ρύθμιση ψηφίστηκε τον Ιούνιο του 2023;

Η απόφαση 177/2022 ψηφίστηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2022 και δημοσιεύτηκε στις 31 Δεκεμβρίου. Στις 8 Ιουνίου του 2023, το θέμα τροποποίησης μπήκε στην ημερήσια διάταξη και αποσύρθηκε.

Αρκούσε να παραλαμβάνει τα εμπορεύματα μια μικρή επιχείρηση;

Το γενικό ημερήσιο όριο προσδιοριζόταν από το μικτό βάρος του οχήματος. Για μια παράδοση σε μικρό κατάστημα εξετάζονταν το βάρος, το είδος του οχήματος και τυχόν εξαίρεση για τη συγκεκριμένη αποστολή ή τοποθεσία.

Ένα αμιγώς ηλεκτρικό βαν 2.500 κιλών καλυπτόταν από την εξαίρεση;

Ναι, εφόσον τα 2.500 κιλά ήταν το μικτό βάρος του οχήματος. Το όριο διατυπωνόταν ως «έως 2,5 τόνους». Η πρόσβαση σε συγκεκριμένο πεζόδρομο και η χρήση χώρου φορτοεκφόρτωσης εξετάζονταν χωριστά.

Ποια ώρα μετρούσε στον Πειραιά, η ώρα της παράδοσης ή της διέλευσης;

Και οι δύο, όταν το φορτηγό είχε ωφέλιμο φορτίο άνω του 1,5 τόνου και περνούσε από δρόμο που κατονομαζόταν στην απόφαση. Ο κανόνας τροφοδοσίας καθόριζε πότε μπορούσε να γίνει η παράδοση. Ο κανόνας κυκλοφορίας καθόριζε πότε μπορούσε να περάσει το όχημα.

Το ωράριο 21:00–09:00 κάλυπτε κάθε δρόμο του Εμπορικού Τριγώνου;

Η απόφαση είχε χωριστή πρόβλεψη για το Εμπορικό Τρίγωνο. Το ειδικό καθεστώς πρόσβασης και τα παραστατικά της παράδοσης έπρεπε να εξεταστούν μαζί. Τον Φεβρουάριο του 2023 άλλαξε και η υπουργική διάταξη για τον καθορισμό της κυκλοφορίας των οχημάτων τροφοδοσίας στις οδούς της περιοχής.

Η απόφαση αφορούσε την κυκλοφορία των επιβατικών Ι.Χ.;

Η 177/2022 ρύθμιζε τις παραδόσεις σε καταστήματα και την κυκλοφορία φορτηγών στις περιπτώσεις που περιέγραφε. Για τα επιβατικά Ι.Χ. που κινούνταν στην Αθήνα υπήρχαν χωριστοί κανόνες, όπως ο εποχικός Μικρός Δακτύλιος και οι περιορισμοί πρόσβασης σε επιμέρους δρόμους.