Τα υποχρεωτικά POS επεκτάθηκαν το 2024 σε 35 επιπλέον κωδικούς οικονομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα. Ανάμεσά τους ήταν η εκμετάλλευση ταξί, συγκεκριμένες δραστηριότητες στις λαϊκές αγορές και η εκμετάλλευση αιθουσών θεαμάτων. Η αλλαγή έδωσε τη δυνατότητα πληρωμής με κάρτα σε περισσότερες καθημερινές συναλλαγές. Τα μετρητά παρέμειναν διαθέσιμα όπου επιτρέπονταν ήδη. Το χρονικό ξεκινά από τη συζήτηση του 2022 και εξηγεί γιατί η αποδοχή κάρτας, η διασύνδεση με το ταμείο και η έκδοση απόδειξης είναι τρία διαφορετικά πράγματα.

Από τη συζήτηση του 2022 στην απόφαση του 2023

Το φθινόπωρο του 2022 συζητούνταν η επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών σε επαγγελματικές δραστηριότητες στις οποίες η εξόφληση γινόταν συχνά με μετρητά. Στο επίκεντρο ήταν οι συναλλαγές μικρής αξίας και οι υπηρεσίες που δεν είχαν υποχρεωτικά διαθέσιμο τερματικό. Το δημοσίευμα του Οκτωβρίου κατέγραφε ένα σχέδιο που εξεταζόταν τότε και συνδύαζε την αποδοχή καρτών με άλλες παρεμβάσεις για την καταγραφή των συναλλαγών. Η ημερομηνία του δημοσιεύματος δείχνει πότε τέθηκε το ζήτημα. Τα ΦΕΚ των επόμενων ετών δείχνουν τι τελικά αποφασίστηκε.

Η υποχρέωση αποδοχής κάρτας είχε ήδη νομική βάση. Η κοινή υπουργική απόφαση 45231/2017, με βάση το άρθρο 65 του ν. 4446/2016, όρισε συγκεκριμένες δραστηριότητες στις οποίες οι δικαιούχοι πληρωμής έπρεπε να δέχονται κάρτα από καταναλωτές. Όταν άνοιξε η συζήτηση του 2022, το ερώτημα ήταν ποιοι επαγγελματίες θα προστεθούν στο υπάρχον πλαίσιο. Αυτό εξηγεί πώς ένα κατάστημα μπορούσε ήδη να είναι υπόχρεο, ενώ μια επιχείρηση άλλης δραστηριότητας να μπει στον κατάλογο αργότερα.

Διαφημίσεις

Τον Δεκέμβριο του 2023, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε την επέκταση σε 35 επιπλέον ΚΑΔ. Ο Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας περιγράφει το αντικείμενο με το οποίο λειτουργεί μια επιχείρηση. Η επέκταση αποτυπώθηκε στην κοινή υπουργική απόφαση 119899/2023, που δημοσιεύτηκε στις 18 Δεκεμβρίου στο ΦΕΚ Β΄ 7115. Τον Ιανουάριο ακολούθησε η τροποποίηση 8139/2024, ΦΕΚ Β΄ 744, με αλλαγές στα χρονικά όρια εφαρμογής.

Ποιες καθημερινές συναλλαγές αφορούσε η επέκταση

Οι 35 νέοι ΚΑΔ μετρούν είδη δραστηριότητας. Κάθε κωδικός μπορεί να αφορά πολλές επιχειρήσεις ή επαγγελματίες. Στο άρθρο 8 της τροποποιημένης απόφασης καταγράφονται, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες δραστηριότητες, με παραδείγματα για το πού συναντά ο καταναλωτής την αλλαγή.

  • Ταξί, ΚΑΔ 49.32. Η αποδοχή κάρτας αφορά το κόμιστρο της διαδρομής. Η αξία της ρύθμισης φαίνεται κυρίως όταν ο επιβάτης παίρνει ταξί από πιάτσα ή από τον δρόμο και φτάνει στον προορισμό του χωρίς να έχει ήδη πληρώσει μέσω εφαρμογής.
  • Τρόφιμα, ποτά και καπνός σε υπαίθριους πάγκους και αγορές, ΚΑΔ 47.81. Το σημείο πώλησης μπορεί να είναι πάγκος λαϊκής αγοράς. Στον πίνακα έχουν χωριστούς κωδικούς το υπαίθριο εμπόριο ενδυμάτων και υποδημάτων και το υπαίθριο εμπόριο άλλων ειδών.
  • Αίθουσες θεαμάτων και συναφείς δραστηριότητες, ΚΑΔ 90.04. Το παράδειγμα αφορά την αγορά εισιτηρίου στο σημείο πώλησης. Οι όροι έκδοσης του εισιτηρίου και η δυνατότητα πληρωμής με κάρτα παραμένουν διακριτά ζητήματα.
  • Επιδιόρθωση υποδημάτων και δερμάτινων ειδών, ΚΑΔ 95.23. Ακόμη και μια επισκευή μικρής αξίας αποτελεί συναλλαγή με καταναλωτή. Η προσθήκη της δραστηριότητας άνοιξε αυτή την επιλογή πληρωμής και σε τέτοιες συναλλαγές.

Η γενική λίστα του άρθρου 1 της απόφασης είναι πολύ μεγαλύτερη από τον πίνακα του άρθρου 8. Στον πρώτο πίνακα θα βρει κανείς, για παράδειγμα, τις εγκαταστάσεις γυμναστικής με ΚΑΔ 93.13. Στον δεύτερο αποτυπώνεται η ομάδα των 35 νέων κωδικών. Η παρουσία ενός επαγγέλματος στον γενικό πίνακα επιβεβαιώνει την ένταξή του στο πλαίσιο εκείνης της απόφασης. Για να διαπιστώσει κανείς πότε μπήκε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα, χρειάζεται σύγκριση των δύο πινάκων και της προηγούμενης νομοθεσίας.

Η ίδια διάκριση βοηθά και σε μια επιχείρηση με περισσότερα του ενός αντικείμενα. Η επιγραφή που βλέπει ο πελάτης μπορεί να γράφει «επισκευές», ενώ ο ίδιος επαγγελματίας πουλά και προϊόντα. Για την αποτίμηση ενός κανόνα έχει σημασία η δραστηριότητα και το είδος της συγκεκριμένης συναλλαγής. Περισσότερες εφαρμογές του μέτρου σε διαφορετικούς χώρους συγκεντρώνονται στο αρχείο ειδήσεων για τα POS.

Πρώτα αποδοχή της κάρτας, χωριστά διασύνδεση με το ταμείο

Αποδοχή πληρωμής σημαίνει ότι ο πελάτης έχει στη διάθεσή του τον προβλεπόμενο ηλεκτρονικό τρόπο εξόφλησης. Διασύνδεση σημαίνει ότι στις συναλλαγές που υπάγονται στον κανόνα, το μέσο πληρωμής συνεργάζεται με το ταμειακό σύστημα που καταγράφει την πώληση. Η πρώτη υποχρέωση αφορά τη δυνατότητα επιλογής ενός μέσου πληρωμής. Η δεύτερη αφορά την τεχνική καταγραφή της συναλλαγής από την επιχείρηση. Για αυτό μπορεί μια προθεσμία για την αποδοχή κάρτας να διαφέρει από την προθεσμία για τη διασύνδεση.

Στις διευκρινίσεις του Ιουνίου 2024 για POS και ταμειακά συστήματα, η ΑΑΔΕ εξήγησε τι συμβαίνει όταν μια επιχείρηση έχει λιανικές συναλλαγές με υποχρεωτική χρήση Φορολογικού Ηλεκτρονικού Μηχανισμού, γνωστού ως ΦΗΜ. Διευκρίνισε επίσης ότι, αν η επιχείρηση επιλέγει να χρησιμοποιεί ΦΗΜ σε λιανικές συναλλαγές όπου αυτός είναι προαιρετικός, η χρήση του μπορεί να ενεργοποιεί και την υποχρέωση διασύνδεσης. Η περίπτωση μιας συναλλαγής που απαλλάσσεται και πραγματοποιείται χωρίς ΦΗΜ εξετάζεται χωριστά. Αυτή η λεπτομέρεια εξηγεί γιατί δύο επιχειρήσεις που δέχονται εξίσου κάρτα μπορεί να εκδίδουν την απόδειξη με διαφορετικό σύστημα.

Ένα παράδειγμα κάνει ορατή τη διαφορά. Αν μια επισκευή κοστίζει 20 ευρώ και ο πελάτης πληρώνει με κάρτα, η επιβεβαίωση από το τερματικό δείχνει ότι πραγματοποιήθηκε η πληρωμή. Το παραστατικό καταγράφει τι πουλήθηκε, από ποια επιχείρηση και με ποιο συνολικό ποσό. Στο διασυνδεδεμένο σύστημα τα δύο σκέλη συνδέονται μεταξύ τους. Για τον πελάτη έχει πρακτική αξία να κρατήσει το παραστατικό με την περιγραφή της υπηρεσίας σε περίπτωση που χρειαστεί έλεγχο ή διευκρίνιση αργότερα.

Η ίδια εγκύκλιος έδωσε και ένα χρήσιμο αντιπαράδειγμα. Η εξόφληση μιας παραγγελίας σε ηλεκτρονικό κατάστημα μπορούσε να εξαιρείται από τη συγκεκριμένη διασύνδεση. Η συναλλαγή εξακολουθούσε να είναι ηλεκτρονική και να έχει χωριστούς κανόνες καταγραφής και έκδοσης παραστατικού. Επομένως, η παρουσία ενός πεδίου για κάρτα σε ένα ηλεκτρονικό κατάστημα και η ύπαρξη διασυνδεδεμένου POS στο φυσικό ταμείο είναι διαφορετικά χαρακτηριστικά μιας επιχείρησης.

POS: Η αποδοχή κάρτας δίνει δυνατότητα πληρωμής στον πελάτη, ενώ η διασύνδεση συνδέει την πληρωμή με το ταμειακό σύστημα όπου υπάρχει υποχρέωση. Η απόδειξη POS δεν είναι το παραστατικό πώλησης. Υπάρχουν εξαιρέσεις ανά συναλλαγή.

Τι δείχνουν οι ημερομηνίες του 2024

Η έκδοση του Ιανουαρίου παρέτεινε έως τις 29 Φεβρουαρίου 2024 την ημερομηνία συμμόρφωσης που αναφέρει η παράγραφος 1 του άρθρου 8 για την αποδοχή των μέσων πληρωμής. Για τους νέους υπόχρεους του ειδικού πίνακα υπήρχε και χωριστή μεταβατική πρόβλεψη. Η επιβολή του συγκεκριμένου προστίμου αναστελλόταν έως και την 1η Απριλίου 2024 όταν είχε κατατεθεί νόμιμα έως τις 29 Φεβρουαρίου αίτημα προμήθειας τερματικού και εκκρεμούσε η εγκατάστασή του. Χρειάζονταν και οι δύο προϋποθέσεις. Η διατύπωση αυτή εξηγεί γιατί σε δημοσιεύματα της ίδιας περιόδου εμφανίζονται και οι δύο ημερομηνίες.

Στην πράξη, άλλο πράγμα ήταν η ημερομηνία που όριζε το ΦΕΚ για συμμόρφωση και άλλο το ειδικό διάστημα κατά το οποίο ο επαγγελματίας περίμενε το τερματικό που είχε ήδη ζητήσει. Η χρονολογική καταγραφή της ΑΑΔΕ για τη διασύνδεση των ταμειακών συστημάτων δείχνει επιπλέον διαφορετικά χρονοδιαγράμματα για την τεχνική αναβάθμιση, ανάλογα με το σύστημα. Για τη δυνατότητα αποδοχής κάρτας ξεκινάμε από το ΦΕΚ και τον ΚΑΔ. Για το πότε συνδέθηκε ένα σύστημα με το ταμείο, αναζητούμε τη χωριστή απόφαση για το συγκεκριμένο είδος εξοπλισμού.

Τι σημαίνει η αλλαγή για τον τρόπο πληρωμής

Η επέκταση σε περισσότερα επαγγέλματα και τα όρια πληρωμής με μετρητά απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις. Με την πρώτη εξετάζουμε ποιες επιχειρήσεις οφείλουν να δέχονται κάρτα από καταναλωτές. Με τα δεύτερα εξετάζουμε αν για μια πληρωμή συγκεκριμένης αξίας επιτρέπεται η χρήση μετρητών. Ένας επιβάτης που εξοφλεί κόμιστρο 12 ευρώ μπορεί να επιλέξει κάρτα στον υπόχρεο επαγγελματία. Η δυνατότητα αυτή προκύπτει από τον κλάδο και το είδος της συναλλαγής. Το χωριστό σενάριο μείωσης του ορίου μετρητών στα 200 ευρώ, που συζητήθηκε το 2023, αφορούσε την αξία μιας πληρωμής.

Το επόμενο βήμα στις ηλεκτρονικές πληρωμές είχε επίσης δικό του χρονοδιάγραμμα. Η ενημέρωση της ΑΑΔΕ για τις άμεσες πληρωμές από λογαριασμό σε λογαριασμό αναφέρει την 1η Δεκεμβρίου 2025 για την υποχρεωτική αποδοχή τέτοιων πληρωμών στις συναλλαγές επιχειρήσεων με ιδιώτες. Το IRIS είναι παράδειγμα υπηρεσίας αυτής της κατηγορίας. Αν ο πελάτης σκανάρει κωδικό στο σημείο πώλησης, η εξόφληση δρομολογείται από τραπεζικό λογαριασμό σε λογαριασμό. Με την κάρτα χρησιμοποιεί το δίκτυο καρτών. Το κοινό σημείο τους είναι ότι πληρώνει ηλεκτρονικά. Το μέσο που βλέπει στην οθόνη του και η διαδρομή της πληρωμής διαφέρουν.

Συχνές ερωτήσεις

1. Η υποχρέωση μπήκε για πρώτη φορά το 2024;

Η πρώτη απόφαση που παρατίθεται εδώ είναι του 2017 και όριζε ήδη κλάδους που έπρεπε να δέχονται κάρτα. Το 2024 διευρύνθηκε η κάλυψη με τους 35 επιπλέον ΚΑΔ. Ο συνδυασμός των δύο χρονολογιών δείχνει γιατί η μετάβαση μπορούσε να είναι νέα σε έναν κλάδο και ήδη καθιερωμένη σε άλλον.

2. Τι κοιτάζω για να δω αν ένας επαγγελματίας ήταν στους 35 νέους ΚΑΔ;

Ξεκινώ από τον ειδικό πίνακα στο άρθρο 8 του ΦΕΚ Β΄ 744/2024 και συγκρίνω τον ακριβή ΚΑΔ. Για παράδειγμα, ο 49.32 αντιστοιχεί στα ταξί. Ο γενικός πίνακας στο άρθρο 1 απαντά αν μια δραστηριότητα περιλαμβάνεται στην απόφαση συνολικά. Ο ειδικός πίνακας απαντά ποια ομάδα εντάχθηκε με τη συγκεκριμένη επέκταση.

3. Η επιβεβαίωση από το POS είναι η απόδειξη αγοράς;

Η επιβεβαίωση της κάρτας αποτυπώνει την εξόφληση. Η απόδειξη αγοράς ή παροχής υπηρεσίας είναι το φορολογικό παραστατικό και ταυτοποιεί τη συγκεκριμένη πώληση. Σε περίπτωση επιστροφής ή διαφωνίας έχουν διαφορετικές χρήσεις. Το πρώτο στοιχείο βοηθά να βρεθεί η πληρωμή και το δεύτερο να αποδειχθεί τι αγοράστηκε.

4. Οι συναλλαγές αποκλειστικά μεταξύ επιχειρήσεων κρίνονται όπως η λιανική;

Η διάταξη της ΚΥΑ για την υποχρεωτική αποδοχή μέσων πληρωμής μιλά για πληρωτές που ενεργούν ως καταναλωτές, δηλαδή εκτός επαγγελματικής δραστηριότητας. Η εξόφληση ενός τιμολογίου από άλλη εταιρεία εξετάζεται χωριστά. Αν ο ίδιος προμηθευτής πουλά επίσης σε ιδιώτες, εξετάζει την υποχρέωσή του και για εκείνες τις λιανικές συναλλαγές.

5. Γιατί οι ημερομηνίες για κάρτα και IRIS διαφέρουν;

Η επέκταση που εξετάζει το άρθρο αφορά την υποχρέωση αποδοχής κάρτας σε περισσότερους κλάδους το 2024. Η ΑΑΔΕ δίνει ξεχωριστή ημερομηνία, την 1η Δεκεμβρίου 2025, για την υποχρεωτική αποδοχή υπηρεσιών άμεσης πληρωμής στις συναλλαγές επιχειρήσεων με ιδιώτες. Οι διαφορετικές ημερομηνίες αντιστοιχούν σε διαφορετικά στάδια εφαρμογής.