Ο καύσωνας του Ιουλίου 2024 στην Ελλάδα διήρκεσε 16 ημέρες, σύμφωνα με την αποτίμηση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Στις 10 Ιουλίου το δίκτυό του μέτρησε 41,6 °C στη Ζαχάρω Ηλείας και στις 11 Ιουλίου 41,8 °C στη Σκάλα Μεσσηνίας. Στις 18 Ιουλίου ο σταθμός της Σκάλας κατέγραψε 43,1 °C, την υψηλότερη τιμή του επεισοδίου στο συγκεκριμένο δίκτυο.

Οι μετρήσεις εξηγούν τι συνέβη μετά τις πρώτες προγνώσεις. Δείχνουν πόσο κράτησε η ζέστη, πού καταγράφηκαν οι υψηλότερες τιμές και γιατί η εικόνα διέφερε από περιοχή σε περιοχή. Οι ημερομηνίες αφορούν το επεισόδιο του 2024.

Πώς εξελίχθηκαν οι πρώτες ημέρες

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο είχε ήδη αναφέρει τη Δευτέρα 8 Ιουλίου μέγιστη θερμοκρασία 40,9 °C στον σταθμό της Λίνδου, στη Ρόδο. Την Τρίτη 9 Ιουλίου, η ανάλυση του Αστεροσκοπείου για την επικείμενη διάρκεια της ζέστης συνέδεσε την εξέλιξη με την ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από την Ευρώπη. Οι συνθήκες ευνοούσαν τη μεταφορά θερμών αερίων μαζών από την Αφρική και οι εκτιμήσεις έδειχναν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες θα συνεχίζονταν και μετά την πρώτη εβδομάδα.

Διαφημίσεις

Το προγνωστικό διάγραμμα της 9ης Ιουλίου συγκέντρωνε 32 σενάρια για τη θερμοκρασία σε ύψος περίπου 1.500 μέτρων πάνω από τη θάλασσα. Το ύψος αυτό χρησιμοποιήθηκε για να εκτιμηθεί η πορεία των θερμών αερίων μαζών. Οι τιμές για τη θερμοκρασία στο έδαφος διαβάζονται χωριστά, καθώς αφορούν άλλη στάθμη της ατμόσφαιρας και επηρεάζονται από τα τοπικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Τι έδειξαν οι σταθμοί του Αστεροσκοπείου

Ημερομηνία 2024 Υψηλότερη τιμή του δικτύου στην ημερήσια ενημέρωση Σταθμοί με θερμοκρασία πάνω από 40 °C
8 Ιουλίου 40,9 °C στη Λίνδο Ρόδου Η συγκεκριμένη ενημέρωση δίνει τις υψηλότερες τιμές, χωρίς συνολικό αριθμό σταθμών σε αυτό το όριο
10 Ιουλίου 41,6 °C στη Ζαχάρω Ηλείας 28 από 508 ενεργούς σταθμούς
11 Ιουλίου 41,8 °C στη Σκάλα Μεσσηνίας 20 από 505 ενεργούς σταθμούς
18 Ιουλίου 43,1 °C στη Σκάλα Μεσσηνίας 75 από 519 ενεργούς σταθμούς

Η σύγκριση 10 και 11 Ιουλίου δείχνει γιατί αξίζει να διαβάζουμε δύο στοιχεία μαζί. Τη δεύτερη ημέρα η κορυφαία θερμοκρασία του δικτύου ανέβηκε από τους 41,6 στους 41,8 °C. Την ίδια στιγμή οι σταθμοί που πέρασαν τους 40 °C μειώθηκαν από 28 σε 20. Στο χαμηλότερο όριο των 37 °C, όμως, καταγράφηκαν 189 υπερβάσεις στις 10 Ιουλίου και 193 στις 11. Η κορυφή ενός σταθμού, η έκταση της ζέστης και το επίπεδο θερμοκρασίας που επιλέγουμε να μετρήσουμε περιγράφουν διαφορετικές πλευρές του ίδιου επεισοδίου.

Στις 18 Ιουλίου, περισσότεροι σταθμοί πέρασαν και τα δύο όρια. Οι 75 σταθμοί πάνω από τους 40 °C αντιστοιχούσαν περίπου στο 14% των 519 ενεργών σταθμών για εκείνη την ενημέρωση. Το ποσοστό περιγράφει το δίκτυο των σταθμών. Για να καταλάβετε τι επικρατούσε στον τόπο σας, αναζητήστε μέτρηση από τον κοντινότερο αντιπροσωπευτικό σταθμό για την ίδια ημέρα.

Γιατί η διάρκεια είχε σημασία

Στη σύγκριση του Αστεροσκοπείου για τους καύσωνες του 2023 και του 2024, το επεισόδιο του 2024 κράτησε 16 ημέρες, μία περισσότερη από εκείνο του 2023. Στη διάρκεια αυτών των 16 ημερών, τουλάχιστον 100 σταθμοί την ημέρα κατέγραφαν μέγιστη θερμοκρασία 37 °C ή υψηλότερη. Η ετήσια καταγραφή του δικτύου τοποθετεί αυτό το διάστημα από τις 8 έως τις 23 Ιουλίου. Στον ιστορικό σταθμό του Θησείου μετρήθηκαν 17 συνεχόμενες ημέρες πάνω από τους 37 °C, από τις 8 έως τις 24 Ιουλίου. Πρόκειται για δυο διαφορετικές μετρήσεις: μία για το δίκτυο της χώρας και μία για συγκεκριμένο σταθμό στην Αθήνα. Το 2023 είχαν καταγραφεί υψηλότερες μεμονωμένες μέγιστες, με τιμές 45 °C και άνω σε ορισμένα σημεία. Η διάρκεια και η καθημερινή κατανομή των υψηλών θερμοκρασιών ξεχωρίζουν το επεισόδιο του 2024.

Υπήρχαν σημαντικές διαφορές από περιοχή σε περιοχή. Στις 11 Ιουλίου το Αστεροσκοπείο κατέγραψε χαμηλότερες τιμές στο Αιγαίο και τις συνέδεσε με την παρουσία του μελτεμιού. Για τη θερμική επιβάρυνση χρησιμοποιείται ευρύτερη εκτίμηση. Η τότε ανάλυση του συστήματος HEAT-ALARM συνυπολόγιζε υγρασία, άνεμο και ακτινοβολία, μαζί με προσωπικές παραμέτρους. Το θερμόμετρο είναι ένα από τα στοιχεία της εκτίμησης.

Σε τοπική κλίμακα, ο σταθμός στη Γαβαλού Αιτωλοακαρνανίας κατέγραψε, σύμφωνα με τη μηνιαία ανάλυση του Αστεροσκοπείου, μέγιστη θερμοκρασία τουλάχιστον 40 °C για 14 διαδοχικές ημέρες. Ο αριθμός δείχνει τη διάρκεια σε έναν συγκεκριμένο τόπο. Η σύγκριση με τις 16 ημέρες της ευρύτερης ανάλυσης απαιτεί προσοχή, επειδή η κάθε αποτίμηση έχει διαφορετικό όριο θερμοκρασίας και διαφορετικό γεωγραφικό πεδίο.

Η διάρκεια φαίνεται και από την άλλη άκρη της κλίμακας. Η ανάλυση των ημερήσιων ελαχίστων έως τις 25 Ιουλίου βρήκε πολλές ημέρες με ελάχιστη θερμοκρασία τουλάχιστον 27 °C σε σταθμούς μεγάλων αστικών κέντρων, ιδίως στο λεκανοπέδιο της Αττικής. Σε τμήματα της νότιας Αττικής, η ελάχιστη παρέμεινε σε αυτό το επίπεδο για 15 έως 20 ημέρες μέσα στο διάστημα που εξέτασε η ομάδα. Με αυτή τη μέτρηση ανοίγει μια άλλη εικόνα του καύσωνα: ακόμη και η πιο δροσερή ώρα του 24ώρου έμενε ζεστή σε συγκεκριμένα μέρη.

Κατά την ανάγνωση τέτοιων χαρτών προσέξτε αν αναφέρονται σε μία συγκεκριμένη ώρα ή στην ελάχιστη τιμή ολόκληρου του 24ώρου. Μια μέτρηση 27 °C στις έντεκα το βράδυ αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω πτώσης μέχρι το πρωί. Η ελάχιστη τιμή περιορίζει αυτή την αβεβαιότητα για το 24ωρο που ολοκληρώθηκε.

Πώς να διαβάζετε μια πρόγνωση καύσωνα

  1. Ελέγξτε πότε εκδόθηκε. Η ημερομηνία δημοσίευσης δείχνει πότε ήταν διαθέσιμα τα στοιχεία, ενώ οι ημερομηνίες μέσα στο δελτίο δείχνουν πότε αναμένονται οι συνθήκες.
  2. Εντοπίστε τον τόπο που σας αφορά. Κοιτάξτε αν η τιμή περιγράφει μέγιστη σε μεμονωμένο σταθμό, πρόγνωση για πόλη ή εκτίμηση για ευρύτερη περιοχή.
  3. Διαβάστε και την ελάχιστη θερμοκρασία. Μια ζεστή νύχτα και διαδοχικές θερμές ημέρες δίνουν περισσότερη πληροφορία για τη διάρκεια της επιβάρυνσης από μία μεμονωμένη μέγιστη.
  4. Χρησιμοποιήστε τις νεότερες επίσημες οδηγίες για τρέχουσες αποφάσεις. Στο επεισόδιο του 2024, η ανακοίνωση της Πολιτικής Προστασίας στις 12 Ιουλίου μετέφερε το τότε έκτακτο δελτίο της ΕΜΥ και τις οδηγίες για τις ημέρες που ακολουθούσαν.

Συχνές ερωτήσεις

1. Οι 43,1 °C καταγράφηκαν στις 9–11 Ιουλίου;

Η μέτρηση των 43,1 °C στη Σκάλα Μεσσηνίας έγινε στις 18 Ιουλίου. Ο ίδιος σταθμός είχε καταγράψει 41,8 °C στις 11 Ιουλίου.

2. Τι σημαίνει «πάνω από 40 °C σε 20 σταθμούς»;

Είκοσι σημεία του δικτύου μέτρησαν τιμές πάνω από το όριο εκείνη την ημέρα. Ο συνολικός αριθμός ενεργών σταθμών στην ενημέρωση της 11ης Ιουλίου ήταν 505.

3. Η πρόγνωση και η μέτρηση αναφέρονται στο ίδιο πράγμα;

Η πρόγνωση εκτιμά τις συνθήκες πριν συμβούν. Η μέτρηση αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο σταθμό και χρόνο. Διαβάστε πρώτα το είδος των δεδομένων όταν συγκρίνετε δύο αριθμούς.

4. Πού βρίσκω νεότερα δημοσιεύματα;

Στο θεματικό αρχείο για τον καιρό εμφανίζεται η ημερομηνία κάθε δημοσίευσης. Για σημερινά φαινόμενα επιλέξτε πρόσφατο δελτίο με ημερομηνίες πρόγνωσης που καλύπτουν την περιοχή σας.