Η υποτροπή στον ΚΟΚ μπορεί να επιφέρει πολύ σοβαρές συνέπειες στην άδεια οδήγησης. Ωστόσο, η διατύπωση ότι κάποιος «χάνει για πάντα το δίπλωμα» χρειάζεται συγκεκριμένη νομική βάση, συγκεκριμένες προϋποθέσεις και σωστή χρονολογία. Δεν είναι γενικός κανόνας για κάθε επαναλαμβανόμενη παράβαση ούτε περιγράφει την περιοδική ανανέωση μιας άδειας.

Στο νομοθετικό πλαίσιο που αφορούσε η είδηση του Μαΐου 2024 υπήρχε διάταξη του 2018 για τρίτη διάπραξη ορισμένων σοβαρών παραβάσεων μέσα σε πενταετία. Στις 13 Ιουνίου 2025 δημοσιεύθηκε ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, με διαφορετική κλιμάκωση και ειδική μεταβατική ρύθμιση για παλαιότερες βεβαιώσεις. Η νεότερη αυτή ρύθμιση αφορά ευθέως το ιστορικό της δια βίου αφαίρεσης.

Η σύγκριση που ακολουθεί αφορά τα αρχικά νομοθετικά κείμενα του 2018 και του 2025, όχι πλήρη σημερινή κωδικοποίηση μεταγενέστερων τροποποιήσεων. Για μια πραγματική υπόθεση κρίνονται τα ακριβή περιστατικά, ο χρόνος και τα διοικητικά ή δικαστικά έγγραφα. Μια γενική αναφορά σε «τρίτη παράβαση» δεν αρκεί για εξατομικευμένο υπολογισμό κύρωσης.

Διαφημίσεις

Η ιστορική βάση της δια βίου αφαίρεσης

Το άρθρο 28 παράγραφος 6 του νόμου 4530/2018, δημοσιευμένου στο ΦΕΚ Α΄ 59 της 30ής Μαρτίου 2018, προέβλεπε δια βίου αφαίρεση της άδειας για τρίτη διάπραξη μέσα σε πέντε χρόνια συγκεκριμένων παραβάσεων. Δεν αφορούσε αδιακρίτως κάθε παράβαση του Κώδικα.

Η απαρίθμηση περιλάμβανε παραβάσεις που συνδέονταν με κατανάλωση αλκοόλ, παραβίαση της πινακίδας Ρ-2, δηλαδή STOP, και ερυθρού σηματοδότη, επίδειξη ικανότητας, εντυπωσιασμό, ανταγωνισμό ή αυτοσχέδιους αγώνες, καθώς και παραβάσεις των διατάξεων για τον τρόπο προσπέρασης οχημάτων.

Αυτή είναι η συγκεκριμένη ιστορική διάταξη στην οποία στηριζόταν η αναφορά της παλαιότερης είδησης. Η περιγραφή της ως μέτρου που αφορά αόριστα κάποιους «πολίτες» κρύβει το σημαντικό: απαιτούνταν σύνδεση με τις κατονομαζόμενες παραβάσεις και με τον κανόνα επανάληψης της διάταξης.

Επίσης, το κείμενο δεν αναφερόταν σε ηλικιακή κατηγορία οδηγών ή σε λήξη του πλαστικού εντύπου. Η αφαίρεση ως κύρωση, η ανάκληση για άλλον νόμιμο λόγο και η ανανέωση της διοικητικής ισχύος είναι διαφορετικά ζητήματα. Δεν γίνονται ένα θέμα επειδή όλα περιλαμβάνουν τη λέξη «δίπλωμα».

Δύο διαφορετικές αναφορές σε μείωση προστίμου

Στο ίδιο άρθρο του νόμου του 2018 υπήρχαν και ρυθμίσεις για τα πρόστιμα. Η παράγραφος 5 περιέγραφε μεταβατική εφαρμογή μειωμένων διοικητικών προστίμων, με ρητές εξαιρέσεις για συγκεκριμένες παραβάσεις. Η παράγραφος 7 καταργούσε την έκπτωση στο ήμισυ που συνδεόταν με καταβολή προστίμου εντός δέκα ημερών.

Δεν είναι το ίδιο πράγμα. Στην πρώτη περίπτωση το ερώτημα αφορά το ύψος του προβλεπόμενου διοικητικού προστίμου στο συγκεκριμένο πλαίσιο. Στη δεύτερη αφορά έκπτωση λόγω γρήγορης πληρωμής. Η ύπαρξη του αριθμού «50%» και στις δύο συζητήσεις δεν επιτρέπει να συγχωνεύονται οι κανόνες.

Το παράδειγμα εξηγεί γιατί μια παλιά δημοσίευση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως ταμειακός οδηγός για σημερινή κλήση. Χρειάζεται η διάταξη που εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη παράβαση και η αρμόδια πράξη, όχι μια γενική υπόσχεση ότι ένα πρόστιμο μειώνεται με την πληρωμή του.

Η διαφορετική κλιμάκωση στον ΚΟΚ του 2025

Στο αρχικό ΦΕΚ του νόμου 5209/2025, Α΄ 100 της 13ης Ιουνίου 2025, η υποτροπή ρυθμίστηκε αναλυτικά στο άρθρο 110. Η διάταξη διαχώρισε ομάδες παραβάσεων και διαφορετικές συνέπειες για δεύτερη και τρίτη φορά. Δεν διατήρησε έναν ενιαίο τίτλο «τρίτη φορά ίσον για πάντα» για όλες τις περιπτώσεις.

Για την ομάδα της παραγράφου 3 περίπτωση α΄, το δημοσιευμένο κείμενο περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, συγκεκριμένες περιπτώσεις αλκοόλ, STOP, ερυθρού σηματοδότη, ζώνης, κράνους, κινητού, υπερβολικής ταχύτητας και χρήσης ΛΕΑ, με τις ακριβείς παραπομπές και διακρίσεις του νόμου. Στη δεύτερη διάπραξη εντός πενταετίας προέβλεπε κατά κανόνα 1.000 ευρώ και αφαίρεση 180 ημερών.

Η ίδια ομάδα είχε ειδική αυστηρότερη μεταχείριση για την υποπερίπτωση της επίδειξης, των αγώνων και της οδήγησης άνω των 200 χιλιομέτρων την ώρα. Εκεί προβλέπονταν στη δεύτερη διάπραξη 4.000 ευρώ και δύο χρόνια αφαίρεσης. Συνεπώς ούτε μέσα στην ίδια ομάδα ήταν ορθό να παραλείπονται οι εξαιρέσεις.

Για την τρίτη διάπραξη των παραβάσεων αυτής της ομάδας, η παράγραφος 4 περίπτωση α΄ προέβλεπε κατά κανόνα 2.000 ευρώ και ένα έτος αφαίρεσης. Για την ειδική υποπερίπτωση που αναφέρθηκε προηγουμένως, προέβλεπε 8.000 ευρώ και τέσσερα έτη. Πρόκειται για σύγκριση του αρχικού νόμου του 2025, όχι υπολογισμό της ποινής ενός συγκεκριμένου οδηγού.

Οι σοβαρότερες περιπτώσεις έχουν χωριστή αντιμετώπιση

Η παράγραφος 3 περίπτωση β΄ του άρθρου 110 περιλάμβανε διαφορετικές περιπτώσεις, όπως συγκεκριμένες παραβιάσεις που προκαλούν ατύχημα, σοβαρές περιπτώσεις αλκοόλ ή ουσιών και εγκατάλειψη, με τις αναλυτικές παραπομπές του κειμένου. Στη δεύτερη διάπραξη προέβλεπε κατά κανόνα 2.000 ευρώ και τέσσερα έτη αφαίρεσης, με επταετή αφαίρεση στις ειδικές εξαιρέσεις που κατονομάζονταν.

Στην τρίτη διάπραξη της αντίστοιχης ομάδας η γενική πρόβλεψη ήταν 4.000 ευρώ και οκτώ έτη. Για τις προσδιορισμένες σοβαρές περιπτώσεις αλκοόλ ή ουσιών προβλεπόταν δεκαετής αφαίρεση. Η δια βίου αφαίρεση δεν εξαφανίστηκε από το κείμενο: διατηρήθηκε ως ειδική πρόβλεψη για την εγκατάλειψη των συγκεκριμένων περιπτώσεων του άρθρου 47 που κατονομάζει ο νόμος.

Στην τρίτη διάπραξη, ο νόμος του 2025 όριζε την πενταετία από την αμέσως προηγούμενη διάπραξη. Αυτή η αφετηρία έχει σημασία και δεν αντικαθίσταται απλώς από το έτος της πρώτης παράβασης. Επίσης, η ειδική συνέπεια για εγκατάλειψη αφορά τις συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες παραπέμπει ο νόμος· δεν μεταφέρεται σε κάθε διαφορετική παράβαση της ίδιας ομάδας.

Η παράγραφος 5 αντιμετώπιζε και την τέταρτη ή κάθε επόμενη διάπραξη της ίδιας παράβασης μέσα σε πέντε χρόνια από την τελευταία: παρέπεμπε στις αντίστοιχες κυρώσεις της παραγράφου 4. Αν περνούσαν πέντε χρόνια από την τελευταία παράβαση χωρίς νέα υποτροπή, κάθε νέα παράβαση θεωρούνταν πρώτη. Πρόκειται για τον συγκεκριμένο χρονικό κανόνα του αρχικού άρθρου, όχι για γενική διαβεβαίωση ότι παύουν όλες οι συνέπειες κάθε διοικητικής ή ποινικής υπόθεσης.

Η μεταβατική διάταξη που δεν πρέπει να παραλείπεται

Ιδιαίτερη σημασία για την παλαιότερη είδηση έχει το άρθρο 114 παράγραφος 2 του νόμου του 2025. Προβλέπει εφαρμογή της επταετούς αφαίρεσης της συγκεκριμένης υποπερίπτωσης του άρθρου 110 και για παραβάσεις του άρθρου 28 παράγραφος 6 του νόμου 4530/2018 που είχαν βεβαιωθεί από την έναρξη ισχύος του παλαιού νόμου μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου.

Πρόκειται για ρητή γέφυρα ανάμεσα στο παλιό και στο νέο καθεστώς. Άρα δεν αρκεί να συναντήσει κάποιος τη φράση του 2018 και να τη θεωρήσει αναλλοίωτη απάντηση για κάθε παλιά βεβαίωση. Πρέπει να διαβαστεί και η μεταβατική διάταξη που αφορά ακριβώς αυτό το ιστορικό.

Αυτό δεν ισοδυναμεί με προσωπική διαβεβαίωση ότι μια άδεια επιστρέφεται αυτόματα ή σε μια συγκεκριμένη ημερομηνία. Η εφαρμογή σε ατομική υπόθεση χρειάζεται τα πραγματικά έγγραφα και την αρμόδια αξιολόγηση. Ο χρόνος βεβαίωσης, η διάταξη που εφαρμόστηκε και η πράξη αφαίρεσης είναι στοιχεία που δεν εμφανίζονται σε έναν γενικό τίτλο.

Ιστορική σύγκριση αρχικών ΦΕΚ: Άρθρο 28 παρ. 6 του ν. 4530/2018, διαφορετικές ομάδες και εξαιρέσεις του άρθρου 110 και ειδική μεταβατική ρύθμιση του άρθρου 114 παρ. 2 του ν. 5209/2025. Δεν σημαίνει αυτόματη επιστροφή άδειας.

Πίνακας ανάγνωσης των τριών κρίσιμων άρθρων

Νομοθετικό σημείο Τι εξετάζουμε Τι αποφεύγουμε
Άρθρο 28 παρ. 6, ν. 4530/2018 Την ιστορική πρόβλεψη για τρίτη διάπραξη κατονομαζόμενων παραβάσεων σε πενταετία. Να την αποδίδουμε σε κάθε οδηγό ή σε κάθε παράβαση.
Άρθρο 110, αρχικός ν. 5209/2025 Την ομάδα, την ειδική περίπτωση και τον αριθμό επανάληψης. Να παίρνουμε μια κύρωση και να την εφαρμόζουμε σε όλες τις ομάδες.
Άρθρο 114 παρ. 2, ν. 5209/2025 Τη ρητή μεταβατική ρύθμιση για τις παλαιότερες βεβαιώσεις. Να μένουμε μόνο στην παλιά διάταξη ή να υποσχόμαστε αυτόματη επιστροφή.

Ο πίνακας δείχνει τι χρειάζεται να συνδυαστεί για να διαβαστεί σωστά η συγκεκριμένη ιστορική είδηση. Δεν καταργεί τις παραπομπές σε άλλες διατάξεις ούτε επιλύει υποθέσεις στις οποίες συνυπάρχουν διαφορετικές παραβάσεις ή δικαστικές αποφάσεις.

Αφαίρεση, επανεξέταση και ποινική κύρωση

Στο αρχικό άρθρο 110 παράγραφος 6 του 2025 προβλέπονταν εκπαίδευση και εξέταση για τις περιπτώσεις των παραγράφων 3, 4 και 5. Το δικαίωμα συμμετοχής στην εξέταση συνδεόταν με την παρέλευση του χρόνου αφαίρεσης και την προσκόμιση αποδεικτικού καταβολής των διοικητικών προστίμων. Η πάροδος του χρόνου δεν παρουσιαζόταν ως μοναδικό στοιχείο της διαδικασίας.

Η παράγραφος 7 διευκρίνιζε επίσης ότι τα διοικητικά μέτρα επιβάλλονται και εκτελούνται παράλληλα και ανεξάρτητα από τις ποινικές κυρώσεις. Επομένως η περιγραφή ενός διοικητικού μέτρου δεν εξαντλεί αναγκαστικά όλες τις συνέπειες μιας υπόθεσης. Δεν μπορούμε να συμψηφίζουμε αυθαίρετα αυτές τις κατηγορίες.

Η κανονική ανανέωση μιας ληγμένης άδειας και οι κατηγορίες οχημάτων είναι διαφορετικά θέματα στο αρχείο για το δίπλωμα οδήγησης. Η λήξη της διοικητικής ισχύος δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έχει επιβληθεί κύρωση, όπως και η επιβολή κύρωσης δεν αντιμετωπίζεται ως απλή αίτηση ανανέωσης. Το είδος της πράξης καθορίζει ποια διαδικασία χρειάζεται να εξεταστεί.

Γιατί μετρά και η έναρξη ισχύος

Το άρθρο 132 του νόμου του 2025 όριζε γενική έναρξη των Μερών Α΄ έως Δ΄ τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση, με ρητές εξαιρέσεις για επιμέρους διατάξεις που άρχιζαν από τη δημοσίευση. Δεν ήταν επομένως ασφαλές να ταυτίζεται η ημερομηνία του ΦΕΚ με την έναρξη κάθε άρθρου χωρίς ανάγνωση της αντίστοιχης πρόβλεψης.

Το άρθρο 115 περιλάμβανε και την κατάργηση των άρθρων 27, 28 και 29 του νόμου 4530/2018, μαζί με τις λοιπές κατονομαζόμενες καταργήσεις. Παράλληλα, το άρθρο 114 παράγραφος 3 διατηρούσε την απόφαση του 2007 για το Σύστημα Ελέγχου Συμπεριφοράς Οδηγών μέχρι τη νέα σχετική κοινή απόφαση. Προέβλεπε μάλιστα ότι παραβάσεις που τελέστηκαν υπό την ισχύ της λαμβάνονται υπόψη στις κυρώσεις του άρθρου 110. Η μεταβολή του Κώδικα δεν σήμαινε από μόνη της διαγραφή κάθε προγενέστερου στοιχείου του συστήματος.

Συχνές ερωτήσεις για το παλιό και το νέο κείμενο

1. Ήταν ανύπαρκτη η παλιά διάταξη για δια βίου αφαίρεση;

Όχι. Υπήρχε στο άρθρο 28 παράγραφος 6 του νόμου 4530/2018 και αφορούσε συγκεκριμένες παραβάσεις με τον προβλεπόμενο κανόνα επανάληψης. Το πρόβλημα είναι να παρουσιάζεται χωρίς προϋποθέσεις και χωρίς τη μεταγενέστερη νομοθετική εξέλιξη ως γενικός σημερινός κανόνας.

2. Όλες οι τρίτες παραβάσεις είχαν ίδια συνέπεια στο αρχικό κείμενο του 2025;

Όχι. Το άρθρο 110 διέκρινε ομάδες και εξαιρέσεις. Προέβλεπε διαφορετικά χρονικά διαστήματα αφαίρεσης, από ένα έτος για την κατά κανόνα περίπτωση μιας ομάδας μέχρι ειδικές πολυετείς ή δια βίου συνέπειες. Χρειάζονται οι ακριβείς παραπομπές, όχι μόνο ο αριθμός της επανάληψης.

3. Η επταετής μεταβατική ρύθμιση αφορά και παλιές βεβαιώσεις;

Το άρθρο 114 παράγραφος 2 αναφέρεται ρητά στις παραβάσεις του παλαιού άρθρου 28 παράγραφος 6 που βεβαιώθηκαν μέσα στο διάστημα που προσδιορίζει. Αυτό είναι το ιστορικό περιεχόμενο της διάταξης. Η εφαρμογή της σε συγκεκριμένη άδεια απαιτεί έλεγχο του ατομικού φακέλου.

4. Η ανανέωση λόγω λήξης είναι το ίδιο με αφαίρεση λόγω υποτροπής;

Όχι. Η ανανέωση αφορά την ισχύ και τις προϋποθέσεις μιας άδειας. Η αφαίρεση λόγω παράβασης είναι κύρωση με δικό της νομικό πλαίσιο. Η σύγχυση των δύο μπορεί να κάνει έναν οδηγό να θεωρήσει ότι κινδυνεύει με ποινή για λόγο που αφορά διαφορετική διοικητική διαδικασία.

5. Αρκεί να περάσει ο χρόνος αφαίρεσης για να θεωρηθεί λυμένη κάθε υπόθεση;

Δεν προκύπτει τέτοιο γενικό συμπέρασμα. Στο αρχικό άρθρο 110 του 2025 περιλαμβάνονταν πρόσθετες προϋποθέσεις εκπαίδευσης, εξέτασης και καταβολής προστίμων για τις κατονομαζόμενες περιπτώσεις. Διοικητικά μέτρα και ποινικές κυρώσεις διακρίνονταν επίσης ρητά. Μια πραγματική υπόθεση δεν επιλύεται μόνο από τον τίτλο μιας είδησης.